ฮือฮา! “วปอ.68” พลิกโฉมชุมชนสู้วิกฤต สร้าง “ปทุมธานีโมเดล” เปลี่ยนพื้นที่รกร้างเป็นแหล่งสร้างอาชีพ ต้นแบบพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศ
จากแนวคิดที่ว่า “ยุทธศาสตร์ที่ดี ต้องลงมือทำได้จริง” นักศึกษาหลักสูตรการป้องกันราชอาณาจักร (วปอ.) รุ่นที่ 68 หมู่กวาง เดินหน้าขับเคลื่อนโครงการ The TEN : One End, Ten Ways โครงการจิตอาสาเชิงยุทธศาสตร์ที่มุ่งเปลี่ยนองค์ความรู้จากห้องเรียนให้กลายเป็นการพัฒนาชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม จนเกิดเป็น “ปทุมธานีโมเดล” ต้นแบบการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่สามารถขยายผลสู่พื้นที่อื่นทั่วประเทศ
ซึ่งโครงการดังกล่าวมี พล.ต.กฤตพันธุ์ รักใคร่ ที่ปรึกษาวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร อดีตผู้อำนวยการสำนักสวัสดิการ กองบัญชาการกองทัพไทย ทำหน้าที่เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา ได้ยึดแนวคิด “One End, Ten Ways” หรือ “หนึ่งเป้าหมาย สิบแนวทาง” ที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างประโยชน์ให้กับประเทศผ่านการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน
พื้นที่เป้าหมายคือ สหกรณ์บ้านมั่นคง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ซึ่งก่อตั้งขึ้นหลังมหาอุทกภัยปี 2554 เพื่อรองรับประชาชนกว่า 176 ครัวเรือน หรือมากกว่า 300 คน ที่ต้องย้ายถิ่นฐานจากชุมชนเดิม แม้คนส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพรับจ้าง รายได้ไม่แน่นอน และมีภาระดูแลบุตรหลานวัยเรียน แต่สิ่งที่ยังคงแข็งแกร่งคือพลังของคนในชุมชนที่พร้อมลุกขึ้นสู้ หากได้รับโอกาสที่เหมาะสม
จุดเด่นของโครงการไม่ใช่การนำสิ่งของเข้าไปแจกจ่าย แต่เริ่มต้นจากการ “รับฟัง” ทั้งปัญหา ความต้องการ และศักยภาพของชุมชน ก่อนร่วมกันวางแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วม เพื่อให้คนในพื้นที่เป็นเจ้าของโครงการอย่างแท้จริง เพราะการพัฒนาที่ยั่งยืนต้องเกิดจากการคิด ตัดสินใจ และลงมือทำร่วมกัน
ภายใต้แนวคิด “ลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ขยายโอกาส” ทีมงานได้ต่อยอดองค์ความรู้เดิมของชุมชนด้านการเพาะเห็ดนางฟ้า พัฒนาเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดที่มีระบบบริหารจัดการครบวงจร ตั้งแต่การคัดเลือกสายพันธุ์ การเพาะและดูแลผลผลิต การเก็บรักษา การแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า การตลาด การจัดทำบัญชีครัวเรือน ตลอดจนการบริหารจัดการสหกรณ์ เพื่อให้ชุมชนสามารถสร้างรายได้อย่างต่อเนื่องและพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว
อีกหนึ่งหัวใจสำคัญของโครงการ คือการผนึกกำลังจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา โรงพยาบาล และสถานีตำรวจในพื้นที่ ที่ร่วมกันสนับสนุนองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม การดูแลสุขภาพ การจัดการสิ่งแวดล้อม การป้องกันภัยไซเบอร์ การพัฒนาพื้นที่สาธารณะ รวมถึงการสร้างช่องทางตลาดและลดภาระค่าครองชีพให้ประชาชน สะท้อนให้เห็นว่าความสำเร็จของชุมชนไม่ได้เกิดจากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เกิดจากความร่วมมือของทุกฝ่าย
ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นสามารถวัดได้อย่างเป็นรูปธรรม ไม่เพียงแค่มีโรงเรือนเพาะเห็ดที่สร้างรายได้ แต่ยังทำให้ครัวเรือนมีรายได้เพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายลดลง ระบบสหกรณ์มีความเข้มแข็ง ชุมชนมีความเป็นระเบียบและปลอดภัยมากขึ้น เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้การพึ่งพาตนเอง ขณะที่เครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษายังคงเดินหน้าต่อผ่านบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ส่งผลให้ชุมชนสามารถบริหารจัดการและพัฒนาต่อยอดได้ด้วยตนเอง
ปัจจุบัน “สหกรณ์บ้านมั่นคง” จังหวัดปทุมธานี กลายเป็นแหล่งศึกษาดูงานของหลายชุมชนจากทั่วประเทศ ที่เดินทางมาเรียนรู้รูปแบบการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ของตนเอง ถือเป็นความสำเร็จของ “ปทุมธานีโมเดล” ที่ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการแก้ปัญหาชุมชนแห่งเดียว แต่กำลังขยายผลเป็นต้นแบบการพัฒนาระดับประเทศ
นักศึกษาหลักสูตรการป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 68 ย้ำว่า บทเรียนสำคัญที่ได้รับคือ “ยุทธศาสตร์ที่ดีที่สุด ไม่ใช่ยุทธศาสตร์ที่อยู่บนกระดาษ แต่คือยุทธศาสตร์ที่ทำให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น” พร้อมเชื่อมั่นว่า หากภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และประชาชน เดินหน้าไปในทิศทางเดียวกันการลดความเหลื่อมล้ำและการสร้างความมั่นคงของประเทศจะเกิดขึ้นได้จริง เพราะ “ความมั่นคงของชาติ เริ่มต้นจากความเข้มแข็งของชุมชน”
สำหรับโครงการ The TEN : One End, Ten Ways จึงไม่ใช่เพียงการสร้างโรงเรือนเพาะเห็ดหรือสร้างอาชีพ แต่เป็นการสร้างความหวัง สร้างโอกาส และสร้างต้นแบบของการพัฒนาที่ยั่งยืน ที่ทำให้ประชาชนสามารถลุกขึ้นยืนได้ด้วยตนเอง พร้อมส่งต่อองค์ความรู้สู่ชุมชนอื่นทั่วประเทศ สมดังเจตนารมณ์ “สิบแนวทางการทำงาน เพื่อปลายทางเดียวกัน”
About the Author
